PRACA POGLĄDOWA
Gojenie ran, powstawanie blizn przerostowych i keloidów oraz metody ich leczenia – przegląd literatury
Więcej
Ukryj
1
Warszawski Uniwersytet Medyczny, Polska
2
Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Polska
Data nadesłania: 24-10-2025
Data ostatniej rewizji: 06-01-2026
Data akceptacji: 21-01-2026
Data publikacji: 15-09-2026
LW 2026;104(3):239-247
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Wprowadzenie: Niniejszy artykuł stanowi przegląd aktualnej wiedzy na temat patogenezy i procesu gojenia ran. Omówiono różnice między poszczególnymi rodzajami blizn. Przedstawiono również patogenezę i charakterystykę blizn przerostowych oraz keloidów, a także podejścia terapeutyczne, w tym terapie wspomagające, ukierunkowane i nieukierunkowane. Omówiono także aspekty psychologiczne i ich wpływ na życie pacjentów. Metody: Przeszukano literaturę w bazach PubMed i Cochrane w celu zidentyfikowania artykułów dotyczących patogenezy blizn i metod ich leczenia, opublikowanych w latach 2007–2025. Wyniki: Proces gojenia jest złożony i wieloetapowy. Obejmuje stan zapalny, proliferację, angiogenezę i przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej. W procesie tym biorą udział różne komórki, w tym fibroblasty i komórki odpornościowe, a także czynniki wzrostu, takie jak TGF-β, PDGF i VEGF. Zaburzenia procesu gojenia mogą prowadzić do powstawania blizn patologicznych, w tym keloidów i blizn przerostowych. Pomimo rozwoju metod terapeutycznych mechanizmy ich powstawania nie są w pełni poznane. Najlepsze wyniki leczenia osiąga się dzięki terapii skojarzonej. Wniosek: Rana stanowi uszkodzenie ciągłości skóry, a jej gojenie jest dynamicznym, wieloetapowym procesem, obejmującym stan zapalny, proliferację, migrację komórek, angiogenezę, przebudowę i syntezę macierzy zewnątrzkomórkowej. W procesie gojenia biorą udział komórki odpornościowe, tkanka łączna, komórki nabłonkowe, mediatory stanu zapalnego
i układ naczyniowy. Nieprawidłowości w procesie gojenia mogą prowadzić do powstawania blizn patologicznych. Mechanizmy powstawania blizn pozostają niejasne, co utrudnia ich skuteczne leczenie. Blizny przerostowe i keloidy, często występujące w obszarach o dużym napięciu, stanowią szczególne wyzwanie terapeutyczne. Blizn nie można całkowicie usunąć i nie ma jednej terapii, która byłaby uniwersalnie skuteczna. Najlepsze wyniki daje połączenie różnych metod.