PRACA POGLĄDOWA
Wpływ wysiłku fizycznego na funkcje poznawcze osób starszych z uwzględnieniem różnych form aktywności
Więcej
Ukryj
1
Śląski Uniwersytet Medyczny, Polska
Data nadesłania: 10-10-2025
Data akceptacji: 24-10-2025
Data publikacji: 30-06-2026
LW 2026;104(2):114-118
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Wprowadzenie: Proces starzenia się populacji stwarza istotne wyzwania w zakresie utrzymania funkcji poznawczych. Niniejszy przegląd ma na celu porównanie skuteczności różnych form aktywności fizycznej – aerobowej, oporowej (siłowej) oraz integrującej ciało i umysł – w poprawie kluczowych domen poznawczych, ze szczególnym uwzględnieniem populacji osób starszych. Metody: Przeprowadzono systematyczny przegląd literatury naukowej z ostatnich lat, koncentrując się na metaanalizach i przeglądach systematycznych dostępnych w bazach danych takich jak Google Scholar i PubMed, z wykorzystaniem słów kluczowych związanych z ćwiczeniami fizycznymi, funkcjami poznawczymi, starzeniem się i rodzajami aktywności fizycznej. Wyniki: Analiza ujawniła, że każda modalność treningowa ma specyficzny profil korzyści. Ćwiczenia typu mind–body (np. Tai Chi) wykazały największy pozytywny wpływ na globalne funkcje poznawcze u zdrowych seniorów (wielkość efektu Cohena d = 0,48), przewyższając formy wyłącznie aerobowe lub oporowe. Ćwiczenia aerobowe były silnie związane z poprawą funkcji wykonawczych (planowanie, uwaga), podczas gdy trening oporowy skutecznie wspiera pamięć i ma potencjał spowolnienia regresji poznawczej w grupach klinicznych. Najnowsze dowody wskazują, że trening łączony (multimodalny), zwłaszcza kombinacja ćwiczeń aerobowych i oporowych, prowadzi do synergicznych i maksymalnych korzyści dla funkcji wykonawczych, co jest dodatkowo wzmacniane przez integrację elementów poznawczych. Wnioski: Aktywność fizyczna jest kluczową, niefarmakologiczną interwencją. Optymalną strategią maksymalizacji i rozszerzenia korzyści poznawczych jest trening łączony, promujący zarówno wydolność fizyczną, jak i koordynację poznawczą. Ze względu na utrzymujące się luki w wiedzy dotyczące optymalnych protokołów (dawka–reakcja) i mechanizmów leżących u podstaw tych procesów, konieczne jest prowadzenie dalszych badań wysokiej jakości nad synergicznymi efektami interwencji multimodalnych.